Hoe Nederlandse publieke banken presteren en verantwoording afleggen over de resultaten van hun duurzaamheidsbeleid

Van publieke en ontwikkelingsbanken met de overheid als aandeelhouder wordt verwacht dat zij bijdragen aan duurzame doelen, zoals klimaat, betaalbare huisvesting en werkgelegenheid. Openbare publicaties maken zichtbaar wat deze doelen zijn, of en hoe deze doelen zijn behaald. In dit artikel komen de duurzame doelen, behaalde resultaten en de wijze waarop deze worden gecommuniceerd aan bod. Hiervoor zijn jaarverslagen over 2025, het duurzaamheidsbeleid en klimaatrapportages van de Nederlandse FinancieringsMaatschappij voor Ontwikkelingslanden (FMO), Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) en de Nederlandse Waterschapsbank (NWB Bank) met elkaar vergeleken.

Duurzame doelen en behaalde resultaten

FMO richt zich in haar duurzaamheidsbeleid op SDG 8 (Eerlijk werk en economische groei), SDG 10 (Ongelijkheid verminderen in ontwikkelingslanden) en SDG 13 (Klimaatactie). BNG richt zich op SDG 3 (Goede gezondheid en welzijn – financiering van ziekenhuizen en zorginstellingen), SDG 4 (Kwaliteitsonderwijs – financiering van scholen en onderwijshuisvesting), SDG 7 (Betaalbare en duurzame energie – warmtenetten, zonneparken), SDG 11 (Duurzame steden en gemeenschappen – sociale woningbouw, openbare ruimte en infrastructuur) en SDG 13 (Klimaatactie). NWB Bank richt zich op waterbewustzijn (SDG 6), biodiversiteit (SDG 14 en 15), klimaat (SDG 7 en 13) en sociale huisvesting (SDG 11).

FMO, BNG en NWB Bank willen alle drie uiterlijk in 2050 volledig klimaatneutraal zijn voor hun eigen bedrijfsvoering en de krediet- en investeringsportefeuilles. Om dit einddoel te halen, hanteren de drie banken eigen tussendoelen voor 2030:

  • FMO wil 50% CO₂-reductie ten opzichte van 2021 in de energieopwekkingsportefeuille en directe fossiele investeringen uitfaseren.
    • In 2025 heeft FMO al een reductie van 49% behaald.
  • BNG wil 43% absolute reductie van gefinancierde scope 1- en 2-emissies ten opzichte van 2018.
    • Scope 1- en 2-emissies van de kredietportefeuille zijn tot en met 2025 met 25,5% gedaald ten opzichte van basisjaar 2018.
  • NWB Bank wil 43% reductie van de uitstoot in de kredietportefeuille ten opzichte van 2019.
    • Ondanks een groeiende kredietportefeuille (die in 2025 een recordhoogte van €59,2 miljard bereikte), ligt de bank op koers voor haar tussentijdse doelen richting 2026 (28% reductie) en 2030 (43% reductie).

Overige duurzame resultaten uit de jaarverslagen over 2025 zijn hieronder samengevat.

Tabel 1: Overige duurzame prestaties (2025)

Overige duurzame prestaties
FMO

 

 • Ondersteunde banen: 894.000 banen ondersteund;
• Nieuwe investeringen (totaal): €3.940 miljoen in opkomende markten;
• Green-portfolio: €6.2 miljard gecommitteerd;
• Reducing Inequalities-portfolio: €6.7 miljard gecommitteerd.
BNG

 

 • Nieuwe langlopende leningen: €11.2 miljard voor de publieke sector;
• Langlopende kredietportefeuille: €95.7 miljard;
• Aangetrokken ESG-funding: €5,5 miljard (33% van totale gefunde volume).
NWB Bank

 

 • Nieuwe kredietverlening: €11.1 miljard (voornamelijk water en sociale woningbouw);
• Uitgegeven ESG-obligaties: €4.1 miljard (€1.0B water, €3.1B sociaal);
• Gefinancierde portefeuille: recordniveau van €59.2 miljard.

Overeenkomsten in duurzaamheidsinformatie

De duurzaamheidsverslagen in het jaarverslag van FMO en NWB Bank en duurzaamheidsinformatie in het jaarverslag van BNG vertonen grote overeenkomsten omdat alle drie Nederlandse publieke of ontwikkelingsbanken zijn die zich richten op maatschappelijke en milieu-impact.

Alle drie hanteren de Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF) standaard voor gefinancierde emissies, hebben een dubbele materialiteitsanalyse uitgevoerd en rapporteren uitgebreid over klimaat- en maatschappelijke impact.

Verschillen in rapportagestandaarden, diepgang en inhoud

Zij verschillen in rapportagestandaarden en diepgang als gevolg van hun mandaat en Europese CSRD-ontwikkelingen (het Omnibus-pakket).

  • FMO en NWB Bank hebben het duurzaamheidsverslag in hun jaarverslag 2025 opgesteld volgens de Europese ESRS-standaarden met externe controle (limited assurance).
  • BNG heeft op basis van het Europese Omnibuspakket gebruik gemaakt van het tweejarig uitstel (stop-the-clock) en rapporteert duurzaamheidsinformatie in het jaarverslag op basis van GRI-standaarden en in een aparte Klimaatvoortgangsrapportage.

Alle drie rapporteren uitgebreid over klimaatimpact. Daarnaast:

  • Financiert FMO de private sector in ontwikkelingslanden en opkomende markten en richt zich op werkgelegenheid, mensenrechten, ketenarbeiders (S2) en lokale gemeenschappen (S3).
  • Financieren BNG en NWB Bank vooral de Nederlandse publieke sector (gemeenten, zorg, onderwijs, woningcorporaties en waterschappen), waardoor duurzaamheidsinformatie zich richt op Nederlandse klimaatdoelen, energietransitie, sociale woningbouw en (alleen NWB Bank) waterbeheer.
  • Rapporteren FMO en NWB Bank over water (E3) en biodiversiteit (E4).
  • Rapporteert BNG over 2 BNG-specifieke materiële thema’s: voldoende betaalbare woningen en betaalbare en toegankelijke financiering.

Verbeterpunten

  • Door financiering in opkomende markten en van het MKB zijn veel data van FMO (zoals Scope 3 en S2/S3) gebaseerd op aannames, modelberekeningen en vereenvoudigingen in plaats van primaire klantdata.
  • BNG richt zich op klimaat (E1) en eigen medewerkers (S1) en materiële thema’s van FMO en NWB Bank zoals water (E3) en biodiversiteit (E4) ontbreken.
  • Veel methodologische onderbouwingen en ESG-cijfers staan naast het jaarverslag verspreid in aparte publicaties van NWB Bank zoals ESG Facts & Figures, Klimaatimpact Kredietverlening en CSRD Impact Reports.

In de bijlage zijn de overeenkomsten, sterke punten en verbeterpunten verder toegelicht.

Conclusie en aanbevelingen

De drie Nederlandse publieke banken (FMO, BNG en NWB Bank) boeken aantoonbare vooruitgang richting hun gezamenlijke doelstelling om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Alle drie hanteren de PCAF-standaard voor gefinancierde emissies, hebben een dubbele materialiteitsanalyse uitgevoerd en rapporteren uitgebreid over klimaat- en maatschappelijke impact.

Waar FMO en NWB Bank al volledig rapporteren volgens Europese ESRS-richtlijnen met externe controle, benut BNG het Europese Omnibusuitstel en rapporteert zij nog volgens GRI-standaarden.

Om de kwaliteit en toegankelijkheid van duurzaamheidsverslaggeving verder te verbeteren, wordt het volgende aanbevolen.

  • FMO kan de betrouwbaarheid van data vergroten door schattingen en modelberekeningen te vervangen door primaire klantdata.
  • BNG kan het jaarverslag verbreden naar “belangrijke” thema’s in het jaarverslag van 2025 (biodiversiteit, circulaire economie en business conduct) en zich voorbereiden op een volledige ESRS-rapportage met limited assurance.
  • NWB Bank kan de toegankelijkheid van duurzaamheidsinformatie verbeteren door versnipperde ESG-informatie in aparte rapporten te bundelen in het jaarverslag.

Bronnen

FMO

BNG

NWB Bank

Bijlage: Vergelijking duurzaamheidsinformatie in jaarverslagen 2025

FMO BNG NWB Bank
Belangrijkste overeenkomsten

 

 

 

 • Hanteert PCAF voor gefinancierde emissies.
• Heeft voor 2025 een dubbele materialiteitsanalyse (DMA) uitgevoerd conform de ESRS.
• Rapporteert uitgebreid over klimaatdoelen, de financiering van de energietransitie en maatschappelijke impact.		 • Hanteert PCAF voor gefinancierde emissies.
• Heeft voor 2025 een dubbele materialiteitsanalyse (DMA) conform de ESRS uitgevoerd.
• Rapporteert uitgebreid over klimaatdoelen en maatschappelijke impact.		 • Hanteert PCAF voor gefinancierde emissies.
• Heeft een dubbele materialiteitsanalyse (DMA) conform de ESRS in het verslag opgenomen.
• Rapporteert uitgebreid over water-, woningbouw- en klimaatimpact in de publieke sector.
Sterke punten

 

 

 

 

 

 

 

 • Volledige ESRS-implementatie met limited assurance door PwC: Rapporteert als koploper al voor het tweede jaar volledig conform de Europese ESRS-standaarden met limited assurance van accountant PwC.
• Brede thematische dekking: Dekt naast klimaat (E1) ook water (E3), biodiversiteit (E4), business conduct (G1) vier sociale ESRS-standaarden (S1 t/m S4) inclusief ketenarbeiders en lokale gemeenschappen.
• Kwantitatieve impactmodellen: Biedt gedetailleerde cijfers over ondersteunde banen (894.000) en vermeden uitstoot (2.028 ktCO₂e) via gestandaardiseerde impactmodellen.		 • Transparante doelvalidatie en klantcases: Koppelt het verslag direct aan gevalideerde klimaatdoelen en toont een concrete daling van zowel de emissie-intensiteit (-6,5%) als de absolute gefinancierde uitstoot (-25,5%).
• 2 BNG-specifieke thema’s: Rapporteert naast klimaat (E1) en eigen medewerkers (S1) over voldoende betaalbare woningen en betaalbare en toegankelijke financiering.• Volledige GRI-integratie: Combineert de overstap naar ESRS-materialiteit met een GRI Content Index.		 • Volledig ESRS-hoofdstuk met limited assurance door EY: Heeft net als FMO een volwaardig en uitgebreid duurzaamheidsverslag opgebouwd langs de ESRS-structuur (inclusief klimaat, water en biodiversiteit).
• Brede thematische dekking: Dekt naast klimaat (E1) ook water (E3), biodiversiteit (E4), circulaire economy (E5), consumenten en eindgebruikers (S4) en business conduct (G1).
• Verbinding met groene obligaties: Integreert de rapportage met  impact van specifieke Water Bonds en SDG Housing Bonds.
Verbeterpunten

 

 

 

 

 

 

 

 • Hoge complexiteit en schattingsonzekerheid: Door financiering in opkomende markten en het MKB leunen veel data (zoals Scope 3 en S2/S3) op schattingen, aannames en modelberekeningen in plaats van primaire klantdata.
• Gebruik van uitzonderingen: Past de nieuwe ESRS ‘quick-fix’-overgangsbepalingen toe, waardoor bepaalde datapunten zijn uitgesteld of vereenvoudigd.		 • Uitstel volledige CSRD-rapportage: Maakt vanwege het Europese Omnibus-pakket gebruik van het tweejarig uitstel (stop-the-clock), waardoor het verslag nog niet volledig als formeel ESRS-sustainability statement met verplichte limited assurance is ingericht.
• Beperkte focus op biodiversiteit en business conduct: Richt zich sterk op klimaat (E1) en eigen medewerkers (S1), maar mist de diepgang van FMO en NWB op “belangrijke” thema’s als biodiversiteit (E4), circulaire economy (E5) en business conduct (G1).		 • Versnippering over deelrapporten: Veel diepgaande methodologische onderbouwingen en ESG-cijfers staan verspreid in aparte publicaties (zoals Klimaatimpact Kredietverlening en CSRD Impact Reports) naast het jaarverslag.
• Beperktere internationale ketendiepgang: Door de sterke focus op de Nederlandse publieke sector is de rapportage over sociale risico’s in de bredere waardeketen (S2/S3) minder uitgebreid dan bij FMO.

 

Meer interessante artikelen